SƠN BỊ NỨT LÀ GÌ?
Sơn bị nứt là hiện tượng màng sơn xuất hiện các đường chia tách trên bề mặt sau khi khô hoặc trong quá trình sử dụng. Ban đầu, vết nứt có thể rất nhỏ và chỉ giống như những đường chân chim trên bề mặt. Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng, các vết nứt có thể mở rộng, xuyên qua nhiều lớp sơn và cuối cùng dẫn đến bong tróc hoặc mất hoàn toàn khả năng bảo vệ của lớp phủ.
Không phải mọi trường hợp sơn nứt đều xuất phát từ bản thân sơn. Nhiều trường hợp nguyên nhân nằm ở bề mặt nền, lớp sơn cũ, độ ẩm, kỹ thuật thi công hoặc sự chuyển động của vật liệu bên dưới. Vì vậy, muốn khắc phục sơn bị nứt lâu dài cần xác định nguyên nhân trước khi tiến hành sơn lại.
TẠI SAO SƠN BỊ NỨT?
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là màng sơn được thi công quá dày. Khi lớp sơn quá dày, quá trình khô và co ngót có thể tạo ra ứng suất bên trong màng sơn. Nếu ứng suất vượt quá khả năng chịu biến dạng của lớp phủ, bề mặt có thể xuất hiện các vết nứt. Tài liệu kỹ thuật của Axalta và Asian Paints đều chỉ ra rằng độ dày màng sơn quá lớn có thể làm tăng nguy cơ nứt.
Một nguyên nhân khác là thời gian khô giữa các lớp sơn không đủ. Khi lớp phía dưới chưa khô hoặc chưa ổn định nhưng đã phủ lớp tiếp theo, các lớp có thể co ngót và phát sinh ứng suất khác nhau. Lớp ngoài có thể khô trước trong khi bên dưới vẫn còn dung môi hoặc nước chưa thoát hết, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện vết nứt.
SƠN BỊ NỨT DO BỀ MẶT XỬ LÝ CHƯA TỐT
Bề mặt nền có ảnh hưởng rất lớn đến độ bền của màng sơn. Nếu bề mặt còn bụi, dầu mỡ, tạp chất, lớp sơn cũ bị yếu hoặc chưa được làm sạch và xử lý đúng cách, lớp sơn mới có thể không tạo được độ bám dính cần thiết.
Đặc biệt, nếu sơn mới được phủ trực tiếp lên một lớp sơn cũ đã có các vết nứt nhưng không được xử lý, những khuyết tật bên dưới có thể tiếp tục phát triển và xuất hiện trở lại trên lớp sơn mới. Các hướng dẫn kỹ thuật về xử lý sơn nứt đều khuyến cáo phải loại bỏ lớp sơn không ổn định trước khi sơn lại.
SƠN KHÔNG TƯƠNG THÍCH CŨNG CÓ THỂ GÂY NỨT
Việc sử dụng nhiều loại sơn hoặc lớp phủ không tương thích với nhau là một nguyên nhân đáng chú ý. Các lớp phủ khác nhau có thể có độ cứng, độ đàn hồi, tốc độ khô và mức độ co ngót khác nhau. Khi chúng được sử dụng chồng lên nhau, sự biến dạng không đồng nhất có thể tạo ra ứng suất trong màng sơn và dẫn đến nứt.
Do đó, khi thi công hệ thống sơn nhiều lớp, nên sử dụng primer, lớp phủ trung gian và sơn phủ tương thích, đồng thời tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.
Sơn bị nứt do nhiệt độ và độ ẩm
Sơn và vật liệu nền đều có thể giãn nở hoặc co lại khi nhiệt độ và độ ẩm thay đổi. Nếu lớp phủ không đủ đàn hồi để thích ứng với sự chuyển động của bề mặt, ứng suất có thể tích tụ và gây nứt.
Tình trạng này đặc biệt đáng chú ý đối với các bề mặt ngoài trời thường xuyên tiếp xúc với nắng, mưa và sự thay đổi nhiệt độ. Theo các tài liệu kỹ thuật về lỗi màng sơn, sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm và quá trình lão hóa có thể làm giảm khả năng đàn hồi của lớp phủ, từ đó làm tăng nguy cơ nứt.
CÁCH KHẮC PHỤC SƠN BỊ NỨT NHƯ THẾ NÀO?
Cách xử lý phụ thuộc vào độ sâu và mức độ nghiêm trọng của vết nứt. Nếu chỉ là các vết nứt nhỏ trên lớp sơn phủ và lớp nền bên dưới vẫn chắc chắn, có thể loại bỏ phần sơn bị nứt, chà nhám để tạo bề mặt ổn định rồi sơn lại. Nếu vết nứt đã xuyên qua nhiều lớp hoặc lớp sơn bên dưới bị bong yếu, cần loại bỏ toàn bộ phần sơn không ổn định trước khi thi công hệ thống mới.
Bước 1: Xác định nguyên nhân trước khi sửa
Trước tiên cần kiểm tra xem vết nứt chỉ nằm trên lớp sơn phủ hay đã xuyên xuống lớp sơn lót và bề mặt nền. Đồng thời kiểm tra xem nền có bị ẩm, thấm nước, biến dạng hoặc chuyển động hay không.
Nếu chỉ xử lý phần bề mặt mà nguyên nhân bên dưới vẫn tồn tại, lớp sơn mới có thể tiếp tục bị nứt. Đây là lý do việc xác định nguyên nhân trước khi sửa quan trọng không kém bản thân thao tác sơn lại.
Bước 2: Loại bỏ lớp sơn bị nứt
Dùng dụng cụ phù hợp như bay, bàn chải sắt hoặc giấy nhám để loại bỏ lớp sơn đã nứt, bong hoặc mất liên kết. Đối với khu vực bị nứt nghiêm trọng, cần tiếp tục xử lý cho đến khi đạt được lớp nền chắc chắn.
Không nên chỉ sơn đè trực tiếp lên những đường nứt hiện có. Các hướng dẫn kỹ thuật từ Asian Paints, Sherwin-Williams và PPG đều khuyến cáo loại bỏ lớp sơn bị nứt và xử lý đến lớp nền ổn định trước khi sơn lại.
Bước 3: Chà nhám và làm sạch bề mặt
Sau khi loại bỏ lớp sơn hỏng, cần chà nhám để làm phẳng khu vực sửa chữa và tạo độ bám thích hợp cho lớp sơn mới. Bụi, dầu mỡ và các chất bẩn khác cũng cần được loại bỏ hoàn toàn.
Nếu bề mặt còn bụi hoặc tạp chất, khả năng bám dính của hệ thống sơn mới có thể bị ảnh hưởng. Đối với những bề mặt có độ bóng cao, việc làm nhám bề mặt cũng giúp lớp sơn mới tạo liên kết tốt hơn.
Bước 4: Xử lý các khuyết tật của bề mặt
Nếu lớp nền xuất hiện các lỗ, khe nứt hoặc vị trí không bằng phẳng, cần sửa chữa bằng vật liệu phù hợp trước khi sơn. Đối với tường, có thể cần sử dụng vật liệu bả hoặc chất trám phù hợp; đối với kim loại hoặc các vật liệu khác cần lựa chọn vật liệu sửa chữa tương thích với hệ thống sơn.
Điều quan trọng là không được sử dụng lớp sơn mới để che lấp những khuyết tật kết cấu hoặc những vết nứt vẫn đang tiếp tục phát triển.
Bước 5: Sử dụng sơn lót phù hợp
Sau khi bề mặt được xử lý ổn định, có thể sử dụng lớp sơn lót phù hợp với vật liệu nền và hệ thống sơn. Sơn lót giúp cải thiện độ bám dính, tạo nền đồng nhất và trong một số trường hợp giúp hạn chế sự khác biệt về độ hấp thụ giữa các khu vực bề mặt.
Đối với bề mặt xốp hoặc khu vực đã được sửa chữa, việc sử dụng lớp lót phù hợp đặc biệt quan trọng trước khi thi công lớp phủ hoàn thiện.
Bước 6: Sơn lại với độ dày phù hợp
Khi sơn lại, không nên cố gắng tạo độ phủ bằng cách thi công một lớp quá dày. Nên tuân thủ số lớp, định mức phủ và thời gian khô do nhà sản xuất quy định.
Độ dày màng sơn quá lớn là một trong những yếu tố có thể làm tăng ứng suất và nguy cơ nứt. Vì vậy, sơn nhiều không đồng nghĩa với sơn bền hơn. Một hệ thống sơn được thi công đúng độ dày và đúng quy trình thường ổn định hơn so với việc cố gắng tạo một lớp màng quá dày.
CÓ NÊN SƠN ĐÈ LÊN LỚP SƠN BỊ NỨT?
Thông thường không nên sơn đè trực tiếp lên lớp sơn đã bị nứt. Nếu lớp bên dưới vẫn tiếp tục nứt hoặc mất liên kết, lớp sơn mới chỉ che phủ tạm thời và khuyết tật có thể xuất hiện trở lại.
Đối với những vết nứt nhẹ chỉ giới hạn ở lớp phủ ngoài, có thể chà nhám đến lớp sơn còn ổn định rồi sơn lại. Nhưng nếu vết nứt sâu hoặc lan rộng, cần loại bỏ phần sơn hỏng và xử lý lại hệ thống từ lớp nền ổn định.
LÀM THẾ NÀO ĐỂ HẠN CHẾ SƠN BỊ NỨT NGAY TỪ ĐẦU?
Để hạn chế hiện tượng sơn bị nứt, cần kiểm soát đồng thời bề mặt, vật liệu, độ dày màng sơn và điều kiện thi công. Bề mặt phải sạch và ổn định, các lớp sơn phải tương thích, vật liệu cần được pha trộn đúng hướng dẫn, không thi công quá dày và phải đảm bảo đủ thời gian khô giữa các lớp.
Đối với những bề mặt có khả năng co giãn hoặc rung động, nên lựa chọn hệ thống sơn có độ đàn hồi phù hợp. Asian Paints cũng khuyến nghị sử dụng hệ thống sơn linh hoạt hơn trong những trường hợp nguy cơ nứt liên quan đến chuyển động của bề mặt.
SILICA CÓ VAI TRÒ GÌ TRONG VIỆC CẢI THIỆN TÍNH NĂNG CỦA SƠN?
Trong công thức sơn, silica có thể được sử dụng như một loại chất độn hoặc vật liệu chức năng tùy theo loại silica, kích thước hạt và xử lý bề mặt. Việc lựa chọn silica phù hợp có thể góp phần điều chỉnh các tính chất của màng sơn như độ cứng, độ bền cơ học, tính chất lưu biến và khả năng chống mài mòn.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ bổ sung silica là có thể giải quyết hoàn toàn hiện tượng sơn bị nứt. Khả năng chống nứt của màng sơn phụ thuộc vào toàn bộ hệ công thức, bao gồm nhựa/chất tạo màng, pigment, chất độn, phụ gia, tỷ lệ phối trộn, độ dày màng và điều kiện đóng rắn. Vì vậy, nếu sử dụng silica trong công thức sơn, cần tối ưu tỷ lệ và khả năng tương thích với hệ binder thay vì chỉ tăng hàm lượng chất độn.
KHI NÀO CẦN XỬ LÝ TOÀN BỘ LỚP SƠN?
Nếu vết nứt lan rộng, xuất hiện dạng mạng lưới dày đặc, lớp sơn bong tróc hoặc vết nứt xuyên qua nhiều lớp thì việc sửa chữa cục bộ thường không phải lựa chọn tối ưu. Khi đó, cần loại bỏ các lớp sơn không ổn định, kiểm tra và sửa chữa bề mặt nền, sau đó xây dựng lại hệ thống sơn phù hợp.
Đặc biệt, nếu nguyên nhân đến từ ẩm, thấm nước, chuyển động của nền hoặc vấn đề kết cấu, phải giải quyết nguyên nhân trước khi sơn lại. Nếu không, lớp sơn mới vẫn có nguy cơ tiếp tục nứt dù sử dụng loại sơn có chất lượng cao.
Cách khắc phục sơn bị nứt hiệu quả không phải là sơn phủ thêm một lớp mới mà là xác định đúng nguyên nhân, loại bỏ lớp sơn hỏng, xử lý bề mặt và thi công lại hệ thống sơn phù hợp. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm màng sơn quá dày, bề mặt chuẩn bị không tốt, thời gian khô giữa các lớp không đủ, vật liệu không tương thích, độ ẩm và nhiệt độ thay đổi hoặc lớp phủ không đủ độ đàn hồi.
Đối với nhà sản xuất sơn, việc hạn chế nứt không chỉ phụ thuộc vào quy trình thi công mà còn bắt đầu từ thiết kế công thức. Lựa chọn đúng nhựa, pigment, chất độn và phụ gia, trong đó có thể cân nhắc các loại silica phù hợp, sẽ giúp xây dựng màng sơn có sự cân bằng giữa độ cứng, độ bám dính và độ đàn hồi. Khi kết hợp công thức phù hợp với quy trình thi công đúng, nguy cơ sơn bị nứt sẽ được kiểm soát tốt hơn.
>> Xem thêm các loại Phụ gia cho sơn tại Mega Việt Nam <<
>> Xem thêm Nhựa epoxy <<
>> Xem thêm Nhựa epoxy SM828 <<
>> Xem thêm Kẽm stearate (phụ gia sơn gỗ) <<
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI TỔNG HỢP MEGA VIỆT NAM
Địa chỉ: Tầng 2-A2-IA20, KĐT Nam Thăng Long, Đ. Phạm Văn Đồng, P. Phú Thượng, TP. Hà Nội.
Email: contact@megavietnam.vn; Tel: (+84) 24 375 89089;
Website: megavietnam.vn; Hotline: 1800.577.728; Zalo: 0971.023.523
